Box 3 en crypto: belasting betalen over winst die je nog niet hebt?

De stemming over het nieuwe Box 3-stelsel zorgde vorige week voor veel onrust. Crypto wordt niet speciaal aangepakt, maar het voorstel legt wel bloot waar volatiele beleggingen wringen met het huidige systeem.

In de media klinkt het alsof alles al vaststaat. Dat klopt niet. Het is belangrijk om te begrijpen wat er wordt voorgesteld, waar we nu staan en wat nog niet definitief is.

De overheid wil Box 3 fundamenteel veranderen

Het kabinet wil af van belasting op fictief rendement. In het oude systeem betaalde je belasting over een verondersteld rendement dat de overheid vooraf vaststelde. Dit heet forfaitair rendement. Je daadwerkelijke winst of verlies deed er niet toe.

In plaats daarvan komt belasting over werkelijke waardestijging. Dit heet een vermogensaanwasbelasting.

Het voorstel betekent dat je jaarlijks belasting betaalt over waardestijging, ook als je je belegging niet verkoopt. Dit geldt voor aandelen, fondsen, obligaties en ook voor crypto.

Dit gaat om papieren winst. Er hoeft dus geen geld vrij te komen voordat belasting verschuldigd is.

Begrotingsdruk dwingt het voorstel door

Volgens de overheid is het huidige Box 3-stelsel juridisch kwetsbaar en oneerlijk gebleken. De overstap naar belasting op werkelijke waardeverandering moet dat oplossen.

Daarnaast speelt de begrotingsdruk een grote rol. Uitstel van een nieuw stelsel kost de staat volgens het kabinet ongeveer €2,3 miljard per jaar. Die ruimte is er niet in de begroting.

Dit past in een bredere context. De overheid heeft te maken met oplopende uitgaven aan onder andere defensie, zorg en rente. Structurele inkomsten zijn nodig om die te dekken.

De Tweede Kamer stemde in met de hoofdlijnen, maar deed dat morrend. Partijen erkenden dat het systeem complex is, de uitvoering lastig wordt en de gevolgen voor burgers groot kunnen zijn. Toch gaat het door, omdat uitstel volgens het kabinet te duur is.

Dit staat nog niet definitief vast

De Tweede Kamer heeft ingestemd met de hoofdlijnen, maar het nieuwe Box 3-stelsel is nog niet definitief ingevoerd. Er zijn drie belangrijke kanttekeningen.

• Ingang pas vanaf 2028: Het kabinet richt zich op 2028 als startjaar. Tot die tijd geldt een overbruggingsregeling.
• Wetgeving moet nog worden uitgewerkt: De precieze uitvoering, uitzonderingen en praktische details zijn nog onderwerp van debat. Ook de Belastingdienst heeft aangegeven dat uitvoering complex is.
• Er is nog een formeel goedkeuringsproces: Voor daadwerkelijke invoering moet het volledige wetsvoorstel juridisch worden uitgewerkt, door beide Kamers worden behandeld en uitvoerbaar worden verklaard.

De richting is gekozen, maar de uitkomst staat nog niet vast.

Deze blog is een verdieping van aflevering 59 van de Cryptotakkies podcast

Crypto legt het pijnpunt bloot

Crypto maakt zichtbaar waar dit systeem schuurt. Koersen kunnen snel stijgen en ook dalen. Hierdoor kan de winst op papier ook weer verdwijnen. Belasting kan verschuldigd zijn terwijl er geen liquide middelen zijn.

Bij stabielere beleggingen valt dat minder op. Bij crypto wordt dit risico veel concreter. Crypto fungeert in deze discussie als vergrootglas, niet als uitzondering.

Voorbeeld: Stel, je crypto stijgt in 2028 van €10.000 naar €50.000. Je bent belasting verschuldigd over €40.000 waardestijging. In 2029 daalt de koers naar €15.000. De belasting over 2028 blijft verschuldigd, terwijl je vermogen feitelijk is gedaald.

Dit scenario laat zien waarom dit systeem spanning oplevert bij volatiele assets.

DAC8 maakt crypto-vermogen zichtbaar

Naast Box 3 speelt op Europees niveau DAC8. Deze richtlijn gaat niet over belastingheffing, maar over informatie-uitwisseling.

DAC8 verplicht crypto-dienstverleners om gegevens over gebruikers en transacties te rapporteren aan belastingdiensten. Dat betekent meer inzicht voor overheden, minder anonimiteit via gecentraliseerde platforms en betere handhaving van bestaande belastingregels.

Belangrijk onderscheid: DAC8 bepaalt wat zichtbaar wordt. Box 3 bepaalt wat belast wordt.

Samen zorgen ze voor een nieuwe realiteit. Vermogen in crypto wordt steeds minder onzichtbaar.

LEES OOK: DAC8 raakt elke crypto-belegger

Het risico verschuift naar de burger

Deze discussie gaat niet alleen over belasting. Ze raakt aan een fundamentele vraag: wanneer is vermogen echt van jou en wanneer wordt het gezien als toekomstige belastingbasis?

Dit voorstel legt het risico volledig bij de burger. Stijgt de waarde? Dan betaal je belasting. Daalt de waarde? Dat risico draag je zelf. Er is geen garantie dat je de belasting kunt betalen uit de belegging zelf, omdat er geen verkoop heeft plaatsgevonden.

Bij een geldsysteem waarin waardestijging direct wordt belast, verschuift het risico naar de burger. Dat vraagt om vertrouwen in de spelregels en begrip van hoe die regels werken.

Nu overheidsfinanciën onder spanning staan en begrotingen steeds moeilijker rond te krijgen zijn, worden dit soort beleidskeuzes zichtbaarder. De aandacht gaat daarmee steeds minder over losse maatregelen en steeds meer over het vertrouwen in de spelregels zelf.

Wat dit zichtbaar maakt

Dit voorstel voelt voor cryptobeleggers oneerlijk. Voor de overheid is het rechtvaardiger dan een fictief forfait én financieel noodzakelijk. Voor de Belastingdienst is uitvoering technisch zwaar.

De discussie over Box 3 laat zien dat geld, vermogen en belasting steeds nauwer met elkaar verweven raken. Crypto maakt dat zichtbaar.

De regels zijn in beweging. De richting is helder, de uitwerking niet. Dat roept vragen op over wanneer vermogen echt van jou is en wie het risico draagt als waardes schommelen.

Reflectievragen

• Wanneer is vermogen echt van jou als de staat jaarlijks meekijkt naar waardestijging?
• Welke rol speelt liquiditeit in hoe jij vermogen ervaart?
• Waar ligt voor jou de balans tussen collectieve verantwoordelijkheid en individueel risico bij begrotingstekorten
• Wat zegt de spanning tussen crypto-volatiliteit en belastingheffing over hoe we vermogen definiëren?

€20 new user bonus!

OKX - trade meer dan 350 crypto’s

• Binnen 14 dagen na registratie €200 storten en €200 aan crypto kopen/handelen
• Handel met andere traders
• Verdien bonussen met crypto staking

OKX review

Pak nu die €20!

Let op: cryptocurrency is een zeer volatiele en ongereguleerde investering. Doe je eigen onderzoek.

Geef een reactie