bitcoin schumpeter schaarste

Column: Wat heeft bitcoin met Joseph Schumpeter te maken?

Column – Bitcoin is net zo oud als de iPad, maar nog niet zo ingeburgerd in het gemiddelde Nederlandse huishouden. Dat is ook niet zo erg, want de creatieve vernietiging van bitcoin zal vele malen ingrijpender zijn. Het is geen kwestie van of het gebeurt, maar wanneer.

Creatieve vernietiging

Tijdens een Tegenlicht uitzending van afgelopen weekend komt een oud-bestuurder van Shell aan het woord: Sir Mark Moody-Stuart, die tussen 1997 en 2001 aan het Brits-Nederlandse olie – en gasconcern leiding gaf.

Tijdens de uitzending zei Stuart met zoveel woorden: ‘Wat je ook denkt of doet, technologie is niet te stoppen’. Maar ook: ‘Tijdens de goudkoorts waren niet de goudzoekers de winnaars, maar de producenten van spijkerbroeken (denk Levi’s) en de scheppen.

Uitspraken die me deden aan de Oostenrijkse politiek filosoof en oud-Financiën minister Joseph Schumpeter. Zijn theorie van ‘creatieve vernietiging’ (creative destruction) raakt in de oorlogsjaren van de vorige eeuw in zwang.

Hij omschreef dat proces als volgt:

“The process of industrial mutation that incessantly revolutionizes the economic structure from within, incessantly destroying the old one, incessantly creating a new one.”

Kortom: bestaande economische processen maken plaatsen voor andere (efficiëntere of effectievere) processen en dat is bijna een wiskundige wet. Oude banen verdwijnen, nieuwe banen komen erbij.

Voor de controleurs onder ons: nee, deze theorie is niet plat te slaan in een cijfer zoals in de bètawetenschap gebruikelijk is.

Zijn theorie is een beschrijving van een terugkerend fenomeen in (westerse) kapitalistische samenlevingen.

Henry Ford

Henry Ford introduceerde een manier om auto’s fabrieksmatig te produceren, waardoor de mobiliteit een enorme vlucht nam.

Even fast-forward met de iPod van Apple uit 2001, een revolutionaire manier om mobiel naar muziek te luisteren. Toen Apple vervolgens de iPhone (2007) en de iPad (2010) introduceerde, was het over en uit voor de iPod.

Door de komst van mobiel internet maakt het ook niet wanneer, waar en met wie je een programma bekijkt. Een avondje Joe Rogan via Youtube is in bepaalde kringen in de VS gemeengoed geworden.

Trends die voldoen aan de ‘wet’ van creatieve destructie: oude industrieën worden kleiner of verdwijnen, met als gevolg nieuwe soort banen.

Of dat een eerlijk proces is, is een politieke discussie.

Destructie leidt tot winnaars én verliezers. Schumpeter geloofde dat zonder verlies er dus ook geen economische voortgang gemaakt wordt. Of nieuwe welvaart eerlijk verdeeld is of wordt, laat ik hier in het midden.

iPad en Bitcoin

Bitcoin is even oud als de iPad, terwijl de iPad in bijna elk Nederlands huishouden een gevestigde naam is.

Bitcoin is nog steeds een broekie, en lang niet zo hip als de laatste iPhone en een Tesla 3.

En dat hoeft ook niet, want wie destructief is, hoeft niet hip te zijn en in de laatste trend te passen.

Als zoekterm op Google is bitcoin wel ‘trending’ in bepaalde landen die qua diaspora soms dichterbij liggen dan we denken achter onze veilige dijken.

Denk aan Turkije (ruim 400.000 Turkse Nederlanders in Nederland, red.) en aan Argentinië (Koninklijk Huis heeft met de drie prinsessen Argentijns bloed, red.).

Landen met een corrupte overheid en met een economie die geplaagd wordt door hyperinflatie.

Bitcoin is als oppotmiddel een denkbare digitale asset om vermogen in op te slaan zonder tussenkomst van staat of overheid.

Ook is het grenzeloos doordat het via het internet, radiogolf of satelliet is te versturen. Dat kan met een klomp goud niet.

Bitcoin is in tegenstelling tot andere cryptovaluta een ‘harde’ asset die hoog scoort op het stock-to-flow model van de Nederlandse, anonieme quant PlanB.

Fundamenteel staat het netwerk er sterker voor dan ooit: dit is het meest veilige decentrale netwerk ter wereld.

Kortom, internetgeld voor de nieuwe generatie. Als mijn kinderen (6 en een tweeling van 3 jaar, red.) het logo van bitcoin zien, roepen ze luid ‘bitcoin’, terwijl ze op school nog moeten leren lezen en schrijven.

Kan ik er mee betalen dan?

Nee, je kan er hier in Amsterdam op de markt nog geen stukkie kaas van kopen (misschien in Arnhem?).

In tegenstelling tot andere valuta of betaalmethoden heeft bitcoin geen eigenaar, net zoals email of het internet dat niet heeft.

Geen staat is het gelukt om internet te gaan verbieden. En dat gaat met bitcoin ook niet gebeuren. We staan een vooravond van een nieuwe golf van creatieve vernietiging.

Bitcoin is niet van Ford, Apple, Tesla, Erdogan of Macri.

En zoals het paard niets met de fabriek van Ford te maken heeft, zo heeft bitcoin niets te maken met Apple Pay of ‘instant pay’ van ING.

Bitcoin ís van niemand, maar is van iedereen. Het is schaars, digitaal en heeft een functie: om geld in op te potten of om mee te betalen.

En die creatieve vernietiging van het monetaire geldstelsel, die komt er, of men nu wil of niet. Er gaan andere banen bij banken en aanverwante sectoren ontstaan (consultancyfirma’s, advocaten en notarissen).

De geest is sinds 2010 uit de fles. Decentraal geld knabbelt voorzichtig aan de macht van de soevereine staat als geldcreator.

De centrale bank staat in 2019 nog meer onder druk om de economische motor aan te zwengelen met het bijprinten van cash, ook wel quantitative easing genoemd.

En ja, dat is een onaangename waarheid, maar het zal tijd vergen voordat ze dit scenario gaat voltrekken.

Eerst in de zwakkere landen en dan mogelijk in landen waarvan je het niet verwacht: Zwitserland en Oostenrijk bijvoorbeeld, die steevast hoog scoren in zoekgedrag naar bitcoin op Google.

Geduld is een schone zaak, want dit is een marathon geen sprint. In internettermen: we zitten in 1994, de Netscape internetbrowser was net op te markt.

Voordat we met bitcoin en satoshi’s bij de bakker gaan afrekenen, is er nog een héél lange weg te gaan. Maar we gaan het doen, geen twijfel.

Toen Ford eenmaal voet aan de grond kreeg, was het omliggende ecosysteem er nog helemaal niet klaar voor. Nog geen brede snelwegen, die infra moest nog aangelegd worden.

Zodra de zandpaden werden geasfalteerd, verdwenen de paarden uit het straatbeeld. Een ritje met een koets is nu een toeristenattractie geworden.

Ook de bankpas en de mobiele bankieren app van een grootbank belanden in een bancair museum.

Ook bitcoin heeft nog geen Route 66. De eerste provinciale weg is in de vorm van het Lightning Network nog een aanbouw.

Maar na de koets en de briefpost lijkt de ‘ouderwetse’ vorm van digitaal geld plaats te moeten maken voor een vooruitstrevende nieuwe variant: geheel digitaal, decentraal geld en censuurvrij.

Hup bitcoin!

Het is simpelweg niet te vergelijken, ook omdat bitcoin méér is dan een betaalmethode. Ook een predicaat als digitaal goud slaat de plank volledig mis.

Feitelijk ‘weten’ we nog niet wat bitcoin is en wat het voor ons gaat betekenen. Daar kunnen we de nodige speculaties op loslaten, maar dat heeft geen zin.

Laat bitcoin maar, de disruptie is namelijk al aan de gang, elke tien minuten komt er een nieuw blokje bij als ware een nieuwe, digitale ‘koets’.

Laat die nieuwe geld-technologie maar komen, hup bitcoin!

 

Mis niks meer!

Invalid email address